Χρόνιος πόνος ή «όταν ο πόνος δεν φεύγει»

Ο χρόνιος πόνος είναι πόνος που διατηρείται ή επαναλαμβάνεται για περισσότερο από 3 μήνες και είναι πολυπαραγοντικός καθώς η δημιουργία του συνδρόμου του πόνου οφείλεται σε παθοφυσιολογικά αίτια που αφορούν βιολογικούς μηχανισμούς αλλά και σε ψυχοκοινωνικούς παράγοντες. Σύμφωνα με την 11η αναθεώρηση της Διεθνούς Κατάταξης των Νοσημάτων (ICD-11, Ιούνιος 2018), ο μη καρκινικός χρόνιος πόνος διακρίνεται σε: 

• πρωτοπαθή όπου ο πόνος είναι η ίδια η πάθηση και εκδηλώνεται σε μία ή περισσότερες ανατομικές περιοχές (π.χ. ινομυαλγία όπου ο πόνος είναι διάχυτος και δεν συνδέεται με κάποια ενεργή φλεγμονή) και

• δευτεροπαθή όπου ο πόνος είναι το κύριο σύμπτωμα μιας άλλης υποκείμενης πάθησης (π.χ. οστεοαρθρίτιδα). Ο δευτεροπαθής χρόνιος πόνος μπορεί να είναι μετεγχειρητικός/μετατραυματικός, νευροπαθητικός, σπλαχνικός, μυοσκελετικός ή στοματοπροσωπικός/δευτεροπαθής κεφαλαλγία.

Συχνά, ο χρόνιος πόνος συνοδεύεται από μυϊκή δυσκαμψία, κόπωση, διαταραχές ύπνου, άγχος ή φόβο κίνησης και/ή περιορισμό της λειτουργικότητας.

Πώς βοηθά η φυσικοθεραπεία στη διαχείριση του χρόνιου πόνου

Η σύγχρονη φυσικοθεραπεία δεν εστιάζει μόνο στο «σημείο που πονάει» αλλά ακολουθεί μια ολιστική προσέγγιση, δηλαδή εξετάζει στο πώς λειτουργεί ολόκληρο το σώμα. Με βάση τις πιο πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες και ανάλογα με την κατάσταση του κάθε ασθενή, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει:

• Εκπαίδευση για τον πόνο: Η κατανόηση του τι συμβαίνει στο σώμα μειώνει τον φόβο και ενισχύει τον έλεγχο.

• Μάλαξη και κινησιοθεραπεία: Μπορεί να μειώσει την ένταση και να διευκολύνει την κίνηση, ειδικά στα αρχικά στάδια.

• Θεραπεία με φυσικά μέσα: Η κρυο- και η θερμοθεραπεία μπορούν να προσφέρουν βραχυπρόθεσμη ανακούφιση από τον πόνο, επηρεάζοντας τη ροή του αίματος και τα νευρικά σήματα. Η ηλεκτροθεραπεία με νευρική διέγερση μπορεί να διακόψει τα σήματα πόνου προς τον εγκέφαλο.

• Σταδιακή άσκηση και κίνηση: Η σωστά δομημένη, προοδευτική θεραπευτική άσκηση βοηθά το νευρικό σύστημα να «ηρεμήσει» και το σώμα να γίνει πιο δυνατό και ανθεκτικό.

• Στρατηγικές αυτοδιαχείρισης: Τεχνικές χαλάρωσης και αναπνοές για τη ρύθμιση του στρες καθώς το στρες επηρεάζει άμεσα την ένταση του πόνου. Ρύθμιση φόρτισης (εξισορρόπηση διαστημάτων δραστηριότητας και ξεκούρασης) με ρουτίνες κίνησης και πρακτικές που ενισχύουν την αυτονομία.

Ο στόχος της φυσικοθεραπευτικής παρέμβασης δεν είναι μόνο η μείωση του πόνου, αλλά η ανάκτηση της λειτουργικότητας, της αυτοπεποίθησης και της ποιότητας ζωής.